De mens is van nature niet monogaam

Is de verwachting van een monogaam leven een verwachting die tegen onze natuur in gaat?

‘Van nature is de mens niet monogaam.’ Dat is de uitkomst van Darwins’ onderzoek in zijn boek The Origin of Species. Dit heeft verschillende redenen, die veelal met voortplanting en sterk nageslacht te maken hebben. Niet geheel verrassend, aangezien ik Darwin als bron aanvoer. Maar wel opvallend dat veel argumenten die tegenwoordig worden aangevoerd voor het bestaan van monogamie ook bewijzen zijn van het ontbreken van een natuurlijke oorsprong.

spermacel

Zwemmende spermacellen onderweg naar hun eindbestemming

De mens, en ongeveer alle andere diersoorten op onze planeet, hebben er baat bij om een goede mix van genen samen te brengen. Het zaad van een mannetje wordt beter naarmate het aan verschillende vrouwtjes wordt gegeven. Dit heeft alles te maken met de hormonen die vrij komen tijdens het liefdesspel. Simpel gezegd: de hormonen zorgen voor blije emoties, een vergrootte drang tot voortplanting en sterker nageslacht. Het is niet voor niets dat een man per dag maar liefst 70.000.000 spermacellen kan produceren. Niet nodig toch, als je maar één vrouw hebt om te bevruchten?

Natuurlijk is het niet altijd nodig om productie van zaadcellen ten volle uit te benutten. Dan zou een man geen tijd meer overhebben voor andere dingen dan voortplanten. En het verdienen van geld, en zorgen voor het gezin is een van de redenen dat monogamie als logisch gevolg werd beschouwd. Een man kan zijn vrouw en kind bescherming bieden door bij haar te blijven. Dit sluit echter niet uit dat hij nog seks kan hebben met andere vrouwen, zolang hier geen andere kinderen uit voortkomen.

“Je kunt als man voorkomen om een kind bij een andere vrouw te verwekken…

Het hebben van seks zonder kind als resultaat is relatief modern. Het huwelijk is niet voor niets ontstaan: seks betekende voortplanting. En voor het kind was een vader en moeder nodig. Om te voorkomen dat de man er vandoor ging en de moeder met een kwetsbare baby achterliet, werd het huwelijk ingevoerd. Een afspraak tussen beide partijen om verlating te voorkomen en later om financiële zekerheid te bieden voor de vrouw.

HEEMSTEDE-HUWELIJK-TROUWENInmiddels is het niet meer nodig, om te trouwen. Althans, niet als het gaat om de seks als bijkomstigheid van het huwelijk. Verschillende voorbehoedsmiddelen maken het huwelijk overbodig, evenals een monogaam leven. Je kunt als man voorkomen om een kind bij een andere vrouw te verwekken. En je kunt er samen voor kiezen om exclusief voor elkaar te blijven: samen een monogame relatie aan te gaan.

Deze afspraak tot monogamie is een geaccepteerde afspraak. De Nederlandse wet verbiedt polygamie zelfs. In artikel 33 van het eerste Wetboek staat dit als volgt omschreven: “Een persoon kan tegelijkertijd slechts met één andere persoon door het huwelijk verbonden zijn.” Hiermee wordt eigenlijk niks over monogamie gezegd, maar met het huwelijk beloof je elkaar trouw te zijn. Zonder dit uit te hoeven spreken wordt hier ook seksuele trouw mee bedoeld. Pas als anders gezegd, zal dit ter sprake komen.

Zoals eerder gezegd, is het huwelijk niet de enige manier om een monogame relatie met iemand aan te gaan. Het is, in Nederland, geaccepteerd om seksuele trouw van een partner te verwachten. Is dit wel eerlijk? Laten we eens kijken naar het hormonale proces dat bij liefde en seksueel contact komt kijken.

“lust, romantische liefde en verbondenheid…

Helen Fisher

Helen Fisher, antropologisch biologe

Helen Fisher, antropologisch biologe: ‘Het hebben van een orgasme zorgt voor een toename van het verliefdheidhormoon, waardoor je per ongeluk verliefd kunt worden op een bedoelde one-night-stand’. Het hormonale proces, wat voor zover bekend niet te beïnvloeden is, kan zorgen voor onverwachte verliefdheid. Dit is volgens Helen Fisher te verklaren door de drie hersensystemen: lust, romantische liefde en verbondenheid. Deze drie systemen kunnen naast elkaar tot uiting komen. Zo hoeft de verbondenheid met iemand niet af te nemen door romantische liefde voor iemand anders te voelen, of door wekelijks met iemand anders het bed in te duiken en daarmee toe te geven aan de lustgevoelens.

Het feit dat verliefdheidhormonen gemaakt worden tijdens het hebben van een orgasme, is een duidelijk teken dat monogamie een door de mens bedachte levenswijze is. Want eerder dan het orgasme, hebben de lustgevoelens een grote rol gespeeld. Voor die lustgevoelens is echter geen romantische liefde nodig, maar die romantische liefde kan er wel door worden veroorzaakt. Doordat we ons door de verschillende hersensystemen laten leiden, wordt de mens gegarandeerd in verleiding gebracht door meer dan één persoon.

“Deze hormonen zorgen voor slapeloze nachten…

Endorfine in de hersenen

Endorfine in de hersenen

In het verlengde van de drie hersensystemen ligt de duur van verliefdheid: slechts een paar jaar. De volgende hormonen worden in de hersenen aangemaakt wanneer er sprake is van verliefdheid: fenylethylamine, noradrenaline, adrenaline, endorfine, dopamine en oxytocine. Deze hormonen zorgen voor slapeloze nachten, spreekwoordelijke vlinders in de buik en kan leiden tot een obsessie voor de persoon in kwestie. Maar deze hormonen zijn er niet voor niets: ze zorgen ervoor dat je trouw kunt blijven aan de ander.

Het trouw blijven aan de ander is nodig voor de periode van bevruchting tot geboorte. Slechts een paar maanden dus. Gelukkig is de natuur slim, en hebben ze de houdbaarheid van verliefdheid verlengt met een paar jaar, zodat de man ook in de eerste fase van het grootbrengen aanwezig blijft. Daarna neemt de verliefdheid af, maar blijven de gevoelens van verbinding bestaan: het houden van ontstaat. Echter komt dan de ruimte voor de twee andere hersensystemen, zoals eerder genoemd, weer vrij. De mens gaat wederom op zoek naar die verliefde gevoelens: hunkert naar de hormonen die voor vlinders in de buik zorgen.

“Seksuele monogamie en sociale monogamie staan blijkbaar net zo ver uit elkaar als dicht bij elkaar…

Als dit allemaal zo werkt, waarom voelt de mens zich dan schuldig na het hebben van seks met iemand anders dan zijn of haar partner? De hersensystemen kunnen immers naast elkaar gevoeld en ervaren worden. Het schaamtegevoel komt voort uit een de verwachtingen van de omgeving. Seksuele monogamie en sociale monogamie staan blijkbaar net zo ver uit elkaar als dicht bij elkaar. Met seksueel contact met een ander verbreek je al gauw de sociale monogame relatie.

Om antwoord te geven op de eerst gestelde vraag, is het van belang om dat onderscheid duidelijk te hebben. En of we iets van nature zijn, betekent niet dat we ernaar hoeven te leven. Is de mens van nature monogaam? Seksuele monogamie en sociale monogamie blijken hierin verschillende dingen. Wel blijkt ook dat hormonen daarin een grote rol spelen, en we zelf maar weinig invloed hebben op wat er met ons lijf gebeurt; mits we ons blootstellen voor de verleidingen die op de loer liggen.

De eeuwige strijd tussen haat en liefde, wat oh zo dicht bij elkaar ligt

De eeuwige strijd tussen haat en liefde, wat oh zo dicht bij elkaar ligt

Door een sociaal monogaam leven te leiden, en op die manier zorg te dragen voor elkaar – wat in het huwelijk beloofd wordt – en het eventuele nageslacht, laten we kans voor een vrijere seksuele interpretatie. Binnen een sociaal monogame relatie is het hebben van seks met iemand anders niet uitgesloten. Al is het maatschappelijk niet geaccepteerd en kan het ontbreken van seksuele monogamie het einde van een sociaal monogame relatie betekenen. Ingaan tegen natuurlijke driften blijkt moeilijk, maar is niet onmogelijk.

Advertisements

Laat weten wat je ervan vindt!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s